Kulturno-Istorijski Spomenici

Zgrada biblioteke Damjan Preradović

Zgrada u kojoj se danas nalazi biblioteka Damjan Preradović podignuta je 1770. godine. U njoj je bila smeštena mala škola. Carica Marija Terezije smatrala je da svaka graničarska kompanija mora imati školu, kako bi se graničari obrazovali i kako bi postali pismeni. Država o školama nije vodila računa, te su one iz tog razloga imale crkveni karakter. Učenici koji su upisali školu nazivali su se šticari, po velikom kartonu ispisanom azbukom (štici), koju su u prvoj godini pohađanja škole učili. Oni koji su čitali bukvar zvali su se bukvarci, a koji su čitali psaltir, psaltirci. U malim školama učili su se maternji jezik i religiozni predmeti.

U Golubincima je postojala i trivijalna škola u kojoj se program odvijao na nemačkom jeziku. Ovu školu pohađala su deca i pravoslavne i katoličke veroispovesti. U njima se izučavala gramatika, aritmetika, krasnopis i veronauka.

Nemačko-hrvatska škola osnovana je 1827. godine i imala je dva razreda. Nastava se odvijala na hrvatskom jeziku. Devojčice su nakon završetka škole bile oslobođene daljeg školovanja, dok su dečaci imali mogućnost da sticanje obrazovanja nastave u trivijalnoj školi.

Začetak ideje o osnivanju biblioteke datira u 1893. godinu. Biblioteka se formirala izdvajanjem knjiga  dva kulturno-umetnička društva. Postala je samostalna 1965. godine, a 1977. integrisala se sa bibliotekom iz Stare Pazove. Biblioteka Damjan Preradović nosi ime po golubinačkom svešteniku, piscu i sakupljaču narodnih umotvorina.

Zgrada biblioteke, objekat u koji je smeštena Mesna kancelarija i dvorac Šlos, čine arhitektonsku celinu koja je do danas sačuvala karakteristike vojnograničarske arhitekture i koja predstavlja reprezent graditeljskog nasleđa iz doba Vojne granice. Zgrada je evidentirana kao kulturno dobro pod prethodnom zaštitom.

Zgrada biblioteke Damjan PreradovićDruga polovina 20. vekaFondacija Etno-eko muzej Golubinci

Literatura:

R. Racković, Pomeni i trajanja, Sremska Mitrovica, 2006.

Zavod za zaštitu spomenika kulture Sremska Mitrovica, Uslovi i mere zaštite nepokretnog kulturnog nasleđa za potrebe izrade plana generalne regulacije naselja Golubinci, Sremska Mitrovica, 2013.