Kulturno-Istorijski Spomenici

Vila na jezeru

U Novoj Pazovi osnovano je jedno od prvih sirotišta u ovom delu nekadašnje Austrougarske monarhije. Ideju o podizanju sirotišta, koje bi obezbedilo osnovne životne uslove napuštenoj protestantskoj deci, inicirali su sveštenici Morgentaler i Šumaher. Godine 1907. doneta je odluka da se za ovu svrhu podigne poseban objekat. Opština je dodelila parcelu za gradnju kuće. Žene i devojčice udruženo su pravile rukotvorine, koje su potom prodavale i na taj način prikupljale finansijska sredstva. Novac je prikupljen, meštani su pomogli da se obezbedi građevinski materijal i 1908. godine započinje se sa izgradnjom objekta. Gradnja sirotišta završena je 1910. godine i u njega se uselila prva siročad. Ubrzo se ispostavilo da je objekat nedovoljan za smeštaj većeg broja dece.

Odlučeno je da se kupi kuća Jakoba Flora, te adaptira u dom. Vila na jezeru svečano je otvorena kao sirotište 26. aprila 1910. godine i tom prilikom dobila je ime Siloam. Sirotište je moglo da primi desetoro dece. Sirotište se brzo popunjavalo, pa je napravljen plan 1912. godine da se kuća proširi kako bi mogla da primi veći broj dece. Zbog nepovoljne hidrološke situacije ideja nije mogla da se sprovede u delo. Podvodan teren na kojem je kuća podignuta bio je veoma nepovoljan, pa je u prizemni deo objekta često prodirala voda.

Nakon završetka Drugog svetskog rata i odlaska Švaba sa ovih prostora kuća prestaje da funkcioniše kao sirotište. U njoj je 1947/1948. otvorena je Progimnazija, koja je bila u rangu niže gimnazije i trajala je tri godine. Danas objekat funkcioniše kao stambeni prostor. Zgrada je tokom vremena pretrpela velike izmene u funkcionalnom smislu i prilagođena je u potpunosti nameni kolektivnog stanovanja.

Iako je građevina u arhitektonskom smislu devastirana, ona predstavlja važan izvor za proučavanje života podunavskih Švaba u ovim krajevima, te je evidentirana kao kulturno dobro pod prethodnom zaštitom.

Sirotište i ProgimnazijaJovan Vuković Nova Pazova. Hronika mesta od osnivanja 1790. do 1960. godine
Vila na jezeruOko 1910. godine200 Jahre Neu Pasua 1790-1990

Literatura:

J. Vuković, Nova Pazova. Hronika mesta od osnivanja 1790. do 1960. godine, Nova Pazova 2014.

Zavod za zaštitu spomenika kulture Sremska Mitrovica, Uslovi čuvanja, održavanja i korišćenja nepokretnih kulturnih dobara, evidentiranih dobara i dobara koja uživaju prethodnu zaštitu i njihove zaštićene okoline za izradu nacrta plana generalne regulacije naselja Nova Pazova, Sremska Mitrovica, 2016.

www.neu-pasua.de