Kulturno-Istorijski Spomenici

Spomenik Janku Čmeliku

Janko Čmelik bio je član KPJ od 1935. godine, član Sreskog komiteta KPJ u Staroj Pazovi od 1937. godine, kao i član okružnog komiteta za Srem od 1939. godine. Bio je borac protiv vladajućeg režima i okupatora, i svoj život položio je za slobodu naroda i domovine. Streljan je u Sremskoj Mitrovici 12. maja 1942. godine.

Proglašen je za narodnog heroja Jugoslavije 25. oktobra 1943. godine. U znak sećanja na junaštvo, izdržljivost i iskreno rodoljublje ulica u kojoj se nalazi njegova rodna kuća nosi ime Janko Čmelik, a postavljanjem spomenika u parku i biste pred Slovačkim narodnim domom, odata je hvala i počast ovom heroju.

Spomenik kao simbol sećanja

U gradskom parku 1948. godine podignut je spomenik narodnom heroju Janku Čmeliku. Skulptura je delo vajara i slikara Stevana Bondarova, koji je vajarstvo učio u klasi Petra Palavičinija. Bondarov je učestvovao u Narodno-oslobodilačkom ratu i dve godine bio je zarobljen u Banjičkom logoru. U njegovom umetničkom opusu nalaze se nekoliko spomenika koje je posvetio palim borcima, u Jajincima, Kuli, Bjelom Polju, a jedan od glavnih vajarskih radova je i spomenik Janku Čmeliku. Bondarov je zastupao realistički stilski izraz u vajarstvu i slikarstvu. Narodnog Heroja Janka Čmelika prikazao je u punoj figuri sa jednom rukom podignutom u vis i puškom u drugoj ruci, u stavu koji odiše hrabrošću i jačinom. Bronzana figura počiva na postamentu, koji na bočnim stranama ima mermerne ploče sa natpisom na slovačkom i srpskom jeziku:

Na primerima narodnih heroja vaspitavaće se pokolenja nove socijalističke Jugoslavije.  

Spomenik je otkriven 7. jula 1949. godine. Delo je proglašeno spomenikom kulture od značaja.

Literatura:

J. Šago, Hronika Stare Pazove, Novi Sad, 1991.

K. Vereš, Ulice Stare Pazove, Stara Pazova, 2009.

Zavod za zaštitu spomenika kulture Sremska Mitrovica, Studija zaštite nepokretnog kulturnog nasleđa za potrebe izrade prostornog plana opštine Stara Pazova, Sremska Mitrovica, 2007.