Ličnosti Našeg Kraja

Vera Miščević

Vera Miščević je rođena 7. aprila 1925. godine u Belegišu, u ulici poznatoj kao Šorić, koja danas nosi njeno ime. Njeni roditelji Špiridon i Dušanka imali su tri ćerke – Danicu, Jovanku, Veru i sina Milorada. Pošto su bili slabijeg materijalnog stanja, nisu mogli da deci omoguće dalje školovanje, pa su nakon završene osnovne škole ostali kući i bavili se zemljoradnjom. Kao najmlađa ćerka Vera se uglavnom bavila kućnim poslovima, a volela je da plete i veze. Posebno je volela golubove koje su njen otac i brat držali u velikom golubarniku u dvorištu njihove kuće.

Dan pre njenog 16-og rođendana otpočeo je Drugi svetski rat u Jugoslaviji. Već u toku leta počelo je stvaranje prvih antifašističkih organizacija, a na jednom salašu u blizini Belegiša je bio formoran Podunavski partizanski odred. Preko drugarice Ljube Radinović Ruskinje, koja je nekoliko godina ranije sa roditeljima došla iz Sovjetskog Saveza, Vera je slušala priče o sovjetskim pionirima i komsomolcima i zajedno sa njom išla na omladinske sastanke koje su organizovali članovi SKOJ-a u Belegišu. Na ovim sastanicima je dobila prva saznanja o borbi jugoslovenskih partizana protiv okupatora, ali i o Komunističkoj partiji i Savezu komunističke omladine.

U toku zime 1941/42. godine, partizanski boricu su usled teških uslova vođenja partizanskog rata na ravničarskom terenu, bili slati u pojedina sela kako bi tamo politički delovali. U Belegiš je tada došlo nekoliko boraca iz Fruškogorskog i Podunavskog NOP odreda, a među kojima su bili Nikola Marinković Mitanče, Slobodan Novaković Coba i Milan Verenčević Baka. Oni su imali zadatak da pomognu organizovanje seoskih desetina i odbora Narodnooslobodilačkog fronta. Pored njih u Belegiš su dolazili i pojedini članovi Sreskog komiteta KPJ za Srem. Dolazak boraca u selo veoma je pozitivno uticao na opredeljivanje omladine za partizanski pokret. Vera je tada bila izabrana za obavljanje kurirskih poslova, pa je po zadatku odlazila u druga okolna sela, a jednom prilikom u Vojku.

U toku 1942. godine je bila primljena u članstvo mesne organizacije SKOJ, nakon čega je učestvovala u akcijama sečenja telefonsko-telegrafskih žica između Belegiša i Starih Banovaca. Nakon ovih akcija kod nje se javila želja da se priključi partizanima, ali je odbijena jer je bila suviše mlada. Kako bi se dokazala da je sposobna za odlazak u partizane, decembra 1942. je saminicijativno uz pomoć brata Milorada i komšije Save Radakovića izvela akciju razoružavanja jednog folksodjčera koji je živeo u Belegišu, kada su zarobili pušku i dve bombe. Prilika za odlazak u partizane ukazala joj se februara 1943. kada je sa grupom omladinaca otišla u Surduk kako bi bila primljena u partizansku jedinicu koja se tamo nalazila, ali pošto nije bilo dovoljno oružja za sve morala se vratiti. Aprila 1943. pružila joj se nova prilika za odlazak. Tada su u istočnoj Bosni bile formirane Prva i Druga, a u Sremu je vršena priprema boraca za formiranje Treće vojvođanske brigade. Odlučeno je da se prime novi borci, a posebno devojke koje bi bile upućene na kurseve prve pomoći i raspoređene u brigade kao bolničarke. Preko Batajnice i Ugrinovaca, Vera je došla u Pećince gde je stupila u Treći udarni bataljon. Ne dugo potom bila je maja 1943. upućena u selo Prhovo, gde je sa još 40 devojaka pohađala kurs za bolničarku. Ova odluka Veru nije mnogo obradovala jer je ona želela da bude borac, a ne bolničarka.

Nakon završenog kursa upućena je u Bosutsku partizansku četu, koja je juna iste godine uključena u sastav Treće vojvođanske brigade, čiji je komandant bio Petar Matić Dule. Odmah po dolasku u četu, Vera je zavela higijenske mere o kojima je učila na kursu, a svojom upornošću je primorala borce da sa više ozbiljnosti vode brigu o ličnoj higijeni. Borci su je veoma brzo prihvatili i zavoleli zbog njenog brižnog odnosa prema ranjenicima, kojima je pružala pomoć i u najtežim situacijama, često ne brinući za sopstvenu bezbednost. Zbog svog odnosa prema ranjenicima, al i hrabrosti, Vera je u prvoj polovini 1943. godine bila primljena u članstvo KP Jugoslavije.      

Iako bolničarka, više puta se isticala u borbama. Avgusta 1943. prilikom miniranja pruge između Vognja i Sremske Mitrovice učestvovala je u napadu na nemački voz. Tada se među prvima našla u jurišu, a uspela je da izvuče jednog mrtvog i jednog ranjenog borca. Sepetmbra iste godine njena brigada je prešla u istočnu Bosnu i ubrzo učestvovala u borbama za Bijeljnu, gde je Vera zarobila jednog domobranskog vojnika. U oktobru njena brigada je učestvovala u borbama za Brčko, gde je bilo puno ranjenih boraca i dosta posla za sanitet.

Početkom marta 1944. godine na Majevici su vođene teške borbe između partizanskih i okupatorskih snaga. Borci Verine čete su u blizini sela Čelića, kod Lopara, držali odstupnicu bataljonu koji se morao povući. Ipak pod jakim pritiskom neprijatelja, mnogi borci su se pokolebali i počeli da se povlače. Vera je shvatila da ovo predstavlja veliku opasnost za čitav bataljon i preostale borce je pozvala na juriš. U iznenadnom protivnapadu neprijetelj je bio odbijen, a na položaj se vratio čitav bataljon. Ne dugo potom u borbi kod Vlasenice, njen bataljon je bio napadnut od nemačkih tenkova i artiljerije, pa su se borci morali povući. Tom prilikom na brisanom prostoru je ostao jedan ranjeni partizan i dok su se ostali borci kolebali ko će se vratiti po njega, Vera je istrčala iz zaklona i spasila ranjenika. U borbi na putu Zvornik–Tuzla, kod Bunarice njen bataljon je vodio teške borbe protiv jačih nemačkih jedinica, usled čega se broj ranjenika stalno povećavao. Zbog jake neprijateljske mitraljeske vatre, bilo je teško doći do ranjenih boraca. Vera je puzeći po zemlji, uz jaku partizanski paljbu, spasila četrnaest ranjenih boraca i dva puškomitraljeza.

U leto 1944. godine Vera, koja je do tada za svoje podvige više puta bila pohvaljivana na četnim i bataljonskim konferencijama, upućena je na viši bolnički kurs koji je održan u Šekovićima. Nakon završetka kursa dobila je novu englesku uniformu i sanitetsku torbu i postavljena za referenta saniteta Trećeg bataljona. Tokom avgusta njena brigada je učestvovala u Durmitorskoj operaciji, a početkom septembra se u rejonu Višegrada prebacila preko Drine i prešla u Srbiju. U sastavu 12. vojvođanskog korpusa Treća vojvođanska brigada je nakon toga učestvovala u oslobođenju zapadne Srbije i nastupala ka Beogradu. U prvoj fazi Beogradske operacije, jedinice iz sastava 16. vojvođanske i 11. krajiške divizije su u noći 9/10. oktobra izvršile prvi napad na Obrenovac. Usled jakog nemačkog otpora, kao i pomoći iz pravca Beograda, ovaj napad je bio odbijen. Sutradan, Štab 12. vojvođanskog korpusa je odlučio da se napad obnovi u toku noći 10/11. oktobra. Za ovaj napad angažovane su i jedinice iz sastava 36. vojvođanske divizije, u čijem sastavu je bila i Verina Treća vojvođanska brigada, koja je nastupala preko puta Šabac–Obrenovac, kod sela Zvečka. U toku ovih teških borbi nemačke snage su poslale tenkove u pravcu delovanja Verinog bataljona, pa se bataljon morao povući. Prilikom povlačenja Vera je začula zapomaganje dvojice ranjenika, koji su ostali na položajima i odlučila da se vrati po njih. Tom prilikom bila je smrtno pogođena rafalom iz jednog tenka.

Nekoliko dana pre Verine pogibije, 7. oktobra 1944. godine Nemci su u Surduku u dvorištu Stevana Dronjka streljali 53 ljudi iz Surduka i Belegiša, među kojima je bio i Verin otac Špira (1887–1944). Nakon pogibije, Vera je privremeno sahranjena u blizini mesta pogibije. Posle oslobođenja Srema, njena sestra Jovanka i brat Milorad su otišli u Obrenovac i doneli telo pronađene partizanke i sahranili ga na seoskom groblju. Nakon skoro godinu dana, u Belegiš su iz Beograda došli ljudi koji su tvrdili da je sahranjena partizanka njihova ćerka Beba, koja je takođe poginula u borbama kod Obrenovca. Posle otvaranja groba ona je indentifikovana na osnovu džempera, pa je ponovo počela potraga za Verinim posmrtnim ostacima. Sestra i brat su ponovo otišli u Obrenovac, a odatle u selo Zvečku i naselje Veliko Polje, gde su na sesokom groblju pronašli Verine posmrtne ostatke, koje je sahranio Ilija Vračarević. Nakon toga, Vera je preneta u Belegiš, gde je organizovana nova sahrana kojoj je prisustvovao veliki broj meštana, kao i Verini ratni drugovi. Prilikom uređenja Groblja oslobodilaca Beograda 1944, Verino ime je upisano na spisku boraca 36. vojvođanske divizije.

Ukazom predsednika FNR Jugoslavije Josipa Broza Tita 27. novembra 1953. godine posthumno je proglašena za narodnog heroja Jugoslavije. Iste godine njeno ime ponela je osnovna škola u Belegišu, a kasnije i ulica u kojoj je rođena. Njeno ime nose i ulice u Petrovaradinu, Inđiji, Staroj Pazovi i Batajnici. Septembra 1973. u okviru memorijalnog kompleksa „Boško Buha“ joj je podignuta spomen-bista, rad vajara Ljuboja Čabarkape, a septembra 1974. godine kopija ove biste je postavljena u centru Belegiša ispred zgrade osnovne škole. Bistu je otkrio general Marko Peričin Kamenjar nekadašnji komandant 36. vojvođanske divizije.

Orden Narodnog herojaFotografija: Ivan Morić
Ilustracija pogibije Vere Miščević iz knjige S. Zorkić, Pionirska trojka
Grob Vere Miščević na groblju u BelegišuFotografija: Ivan Morić

Literatura:

Narodni heroji Jugoslavije, Beograd, 1975.

Heroine Jugoslavije, Zagreb 1980.

M. Budimčić, R. Dragišić i S. Tišma: Narodni heroj Vera Miščević, Sremska Mitrovica 1983.

S. Zorkić, P. Vukelić: Hronika Belegiša, Ruma 1985.

B. K. Zejak: Memorijalni centar Boško Buha Jabuka – Prijepolje 1986.