Prirodno Nasleđe

Budovar

Budovar je mali ravničarski potok, dug samo 52 kilometra. Izvire na obroncima Fruške gore, kod Čortanovaca, protiče kroz Bešku i pored Krčedina, a zatim skreće na jug, te protiče pored Novih Karlovaca. Uliva se u Dunav u samom centru Starih Banovaca. Ovaj potok je jedina pritoka Dunava sa južne podgorine Fruške gore. U gornjem toku u njega se ulivaju potok AB, Barba dol i Paćanovci, a u srednjem i donjem delu toka Krčedinski potok, Komarevac, Novokarlovački potok i Golubinački kanal. Na svom izvorištu i u gornjem toku potok se naziva Patka, a od ušća Krčedinskog potoka do ušća u Dunav naziva se Budovar.

Vodostaj potoka varira u zavisnosti od nivoa Dunava i količine atmosferskih padavina. Pri naglom povećanju nivoa Dunava dešava se da u donjem delu Budovar teče uzvodno. Tada poplavi kuće, dvorišta i bašte uz priobalje. U izrazito sušnim godinama Budovar sasvim presahne. Poslednji put presušio je u leto 2003. godine. Zbog ovakvog vodnog režima Čikov je jedina riba koja je stalni stanovnik Budovara. Ova riba je u stanju da preživi u uslovima u kojima bi svaka druga riba uginula. Čikov ima sposobnost da stvara rezerve kiseonika, apsorbujući ga iz vazduha uz pomoć jednog creva. Ukopan u vlažan mulj može da opstane i po mesec i više dana. Ostale vrste riba, uglavnom krajem zime i početkom proleća, iz Dunava ulaze u Budovar i u njemu se zadržavaju dok ima dovoljno vode.

Budovar izrazito meandrira kroz atare Banovaca, što znatno utiče na konfiguraciju sela. U centru Banovaca na Budovaru su dva drumska i jedan pešački most, dok se u perifernim delovima naselja na Budovaru i Golubinačkom kanalu nalazi još sedam mostova. U blizini ušća Golubinačkog kanala u Budovar nalazi se mala kapela sa početka 20 veka koju Banovčani zovu Vodica.

Budovar zimi1962. godinaFoto-arhiv Milorada Babića
Deca na Budovaru1960. godinaFoto-arhiv Milorada Babića

Literatura:

Materijal Milorada Babića

Transkript intervjua sa Miloradom Babićem, HeriTag, 2017.