Prirodno Nasleđe

Dunav

Dunav je druga po veličini evropska reka i jedina koja teče od zapada prema istoku. Za razliku od ostalih reka, dužina Dunava se meri od ušća do izvora i iznosi 2857 km. Svojim tokom od Crne šume (Švarcvald) do Crnog mora, protiče kroz najveći broj zemalja od svih reka, čak deset: Nemačku, Austriju, Slovačku, Mađarsku, Hrvatsku, Srbiju, Rumuniju, Bugarsku, Moldaviju i Ukrajinu. Početak Dunava čini ušće dve rečice, Breg i Brigah, u gradu Donauešingenu, gde se u parku nalazi fontana iz 19. veka koja simbolizuje izvor Dunava. Delta Dunava u Crno more, na granici Rumunije i Ukrajine, je od 1991. godine na UNESCO listi svetske baštine. Latinski naziv za Dunav je Danubius, što ima značenje Zevsova reka, odnosno “božanska reka”.

Dužina Dunava kroz Srbiju iznosi 588 km, a duž njegovog toka postoji veliki broj rezervata prirode: specijalni rezervat prirode Gornje Podunavlje (na granici sa Mađarskom i Hrvatskom), specijalni rezervat prirode Karađorđevo, park prirode Tikvara (na granici sa Hrvatskom), park prirode Begečka jama, Nacionali park Fruška gora, specijalni rezervat prirode Koviljsko-Petrovaradinski rit, predeo izuzetnih odlika Veliko i Malo ratno ostrvo, spomenik prirode Kalemegdanski rt, spomenik prirode Ivanovačka ada, specijalni rezervat prirode Deliblatska peščara i  Nacionalni park Đerdap. Na obalama Dunava razvile su se jedne od najranijih evropskih kultura – vinčanska, starčevačka, kultura Lepenskog Vira. Tokom vekova Dunav je bio prirodna veza i granica raznih civilizacija, carstava i naroda, pa ne čudi što se na njegovim obalama nalazi veliki broj utvrđenja i arheoloških nalazišta. U našoj zemlji sačuvano je sedam tvrđava: Bač, Petrovaradin, Kalemegdan, Smederevo, Ram, Golubac i Kladovo (Fetislam), kao i veliki broj arheoloških nalazišta.  

Dužina Dunava u Opštini Stara Pazova iznosi 24 km, a na njegovoj desnoj obali razvila su se četiri naselja – Surduk, Belegiš, Stari i Novi Banovci. Najkarakterističnija prirodna odlika su Belegiške ade, skup peščanih rečnih ostrva različitih veličina. Ade odlikuju peščane plaže, bogata vegetacija i rečni rukavci. Najpoznatije su Velika i Mala ada, kao i Deda-Gavrina ada. Surduk je karakterističan po lesnim profilima vidljivim na desnoj obali Dunava. Surdučke lesne sedimentne stene spadaju u grupu Sremskih lesnih profila koji okružuju Frušku goru, pa se često nazivaju i Fruškogorski lesni profili.

Video zapisi