Prirodno Nasleđe

Duvan

Kultivisani duvan (lat. Nicotiana tabacum) je jednogodišnja zeljasta biljka koja se koristi kao opijat, a konzumira se najčešće pušenjem, kao i žvakanjem i ušmrkivanjem. Duvan raste u vidu grma sa velikim zelenim listovima i sitnim belo-roze cvetovima koji su skupljeni u grozdaste cvasti. Svi delovi biljke su lepljivi, prekriveni žlezdastim dlačicama koje luče žuti sekret u kome je sadržan nikotin.

Njegovo prirodno poreklo je Severna Amerika, a danas se komercijalno uzgaja širom sveta. Bere se mehanički ili ručno, a zatim se grupiše i suši, bilo vešanjem ili stavljanjem na velike gomile sa cevastim otvorima kako bi toplota moga da izađe iz centra. Većina cigareta koristi dimom sušen duvan, koji daje blaži i lakše udišući dim. Ovako sušen duvan ima nizak koeficijent kiselosti, što  je glavni razlog nastanka raka pluća i drugih bolesti.

Dok je današnji, industrijski uzgajan, duvan ozloglašena biljka, za drevne Indijance je bio sveta biljka. Hiljadama godina su ga koristili kao lek, ali i pri svim duhovnim i obrednim ceremonijama. Smtrali su da je stvoren od tela Majke Zemlje i vatre Sunca. Prema indijskom predanju duvan je prva biljka koju je Veliki Duh poklonio čoveku kao moćno sredstvo za isceljivanje i komunikaciju sa duhovnim svetom i samim Stvoriteljem. Najmoćniji način komuniciranja sa duhovnim svetom je pušenje duvana u svetoj luli, koju im je podario sam Stvoritelj. Pored obredne upotrebe, pušili su ga i da bi ublažili bolove i očistili pluća, a dim se nanosio i na delove tela zaražene parazitima. Čaj od listova se koristio kao diuretik i laksativ, za čišćenje crevnih parazita, kao i pomoć kod grčeva mišića. Usitnjeni duvan se stavljao na opekotine i rane, da bi se zaustavilo krvarenje i ubrzalo isceljenje. Obloge od ižvakanog i kuvanog duvana stavljane su na čireve, inficirane rane, mesta uboda insekata, pa čak i zmijskog ujeda. Manji listovi sa vrha biljke su se žvakali da bi se ublažila zubobolja.

Nakon kolonizacije Severne Amerike u 16. veku Evropom se proširio glas o duvanu kao čudotvornom leku. Francuski veleposednik Žan Niko donosi duvan u Evropu i piše o njegovim lekovitim svojstvima i naziva ga univerzalnim lekom za sve bolesti. Upravo je po njemu biljka duvana dobila svoj latinski naziv Nicotina tabacum. Niko je duvan preporučivao svojim prijateljima, a među njima su mnogi bili lekari koji su nastavili da eksperimentišu sa biljkom i ostavrili izvanredne rezultate u lečenju mnogih bolesti, među kojima su bili i zloćudni tumori. Po njegovoj preporuci duvan počinje da se uzgaja i na francuskom dvoru i koristi za lečenje kraljevske porodice. Katarina de Mediči koja je u to vreme patila od neizlečive hronične glavobolje isprobala je lečenje duvanom. Nakon kratke upotrebe njene glavobolje su potpuno prestale. Kraljica je nakon ovoga donela deklaraciju kojom menja naziv biljke u Herba Regina, što znači Kraljica biljaka.

Uskoro je duvan postao važna trgovačka roba i droga. Ova popularnost je dovela do razvoja Američke privrede zasnovane na duvanu. Nakon Američkog građanskog rata, promena u potražnji i tehnici proizvodnje je omogućila nastanak cigareta i razvijanje duvanske industrije.

Selo Golubinci postali su prepoznatljivi po uzgoju duvana. Pre tridesetak godina, ova biljka se gotovo i nije gajila u Sremu. Za vreme teških previranja i rata devedesetih godina 20. veka u selo su došle mnoge porodice iz Hrvatske. Doseljenici su, kao deo svoje kulture življenja, doneli znanje o uzgoju duvana, koji se u njihovoj praksi pokazao kao profitabilan usev. Danas u ataru Golubinaca oko 1000 hektara površine zauzimaju njive s duvanom, što ovo selo svrstava među najveće proizvođače duvana u Srbiji.